• Bedek uw schitterend aangezicht

    Met alle drukte over de zonsverduistering van vandaag zou je bijna vergeten dat het soms ook van levensbelang kan zijn. De liefhebber weet natuurlijk dat ik doel op de avonturen van Kuifje en de Zonnetempel. Mogelijk kent u uw klassieken, maar voor degenen die niet snappen waar ik het over heb: Kuifje en kapitein Haddock waren op zoek naar professor Zonnebloem die meegedaan had aan een expeditie voor de studie van de eeuwenoude tradities en beschavingen van inheemse volkeren in Zuid-Amerika. Hij had in de ogen van de indianen heiligschennis gepleegd, werd ontvoerd en naar de Zonnetempel gebracht, waar hij ter dood zou worden veroordeeld. Die zonnetempel bevond zich op een plek in het oerwoud van Peru, maar was nog door geen westerling ooit bezocht.

    Na veel avonturen ontdekten Kuifje en Haddock bij toeval de Zonnetempel maar ze werden direct na binnenkomst gevangengenomen en ter dood veroordeeld. De brandstapel zou worden aangestoken door de zon. De enige gunst die hun gegund werd was dat ze zelf de datum en de tijd van hun verbranding mochten bepalen. Nu zag Kuifje toevallig een stuk krant dat door Haddock was bewaard om een vuurtje mee aan te steken; daar stond een artikel in over een zonsverduistering die op komst was.

    Op het overeengekomen uur, terwijl Haddock, Zonnebloem en Kuifje, gekleed in een doodsgewaad vastgebonden waren op de brandstapel, bracht de hogepriester een groot brandglas in stelling om de stapel aan te steken. Maar toen begon Kuifje tot de zon te spreken: “O verheven Pachacamac! Ik bezweer u uw almacht te tonen! Als gij dit offer niet wenst, bedek dan uw schitterend aangezicht.” En inderdaad verminderde de zon haar stralen en verborg zich. Dat Kuifje de zon kon commanderen was voldoende reden voor de Zonnekoning om het gezelschap vrij te laten en beladen met juwelen naar huis te laten gaan.

    Ik moest denken aan dit klassieke verhaal toen ik in de krant een tekening zag van het aardoppervlak met daarop ingetekend de baan die de schaduw van de maan over de aarde bestrijkt. Dat is dus door iemand uitgerekend. Wanneer en waar de volgende zonsverduisteringen te zien zullen zijn is tot op de minuut bekend. Dat sterrenkundigen in staat zijn om de verschijnselen aan de hemel te begrijpen en tot in zoveel detail te voorspellen vervult ook mij met trots. Je realiseert je het nut van goed onderwijs. Als we onze kinderen niet van jongs af aan zouden onderwijzen in wiskunde, natuurkunde en andere exacte vakken zouden er geen sterrenkundigen bestaan. De president van de Verenigde Staten, die erop uit lijkt te zijn om alles wat naar intellect en wetenschap ruikt uit te roeien, zou niet meer zijn dan de Zonnekoning: er niets van begrijpen en zich verwonderen over iemand die op commando de zon kan laten verduisteren. Maar ik denk dat meneer de president dit verhaal van de Zonnetempel niet alleen niet kent maar ook niet zal begrijpen.

recente columns

2e druk: Het menselijk lichaam in 50 verhalen

Lees de geschiedenis van het menselijk lichaam: vijftig organen, van tenen tot prefrontale cortex, van balzak tot zwezerik. Wanneer zijn ze ontstaan, hoe zijn ze door evolutie veranderd en hoe werken ze? Maak kennis met het zoogdier, het reptiel, de vis en de worm in ons lichaam. Afwijkingen, ziektes en onhandigheden, ze hebben allemaal een evolutionaire achtergrond. Een nieuwe canon van de mens. Uitgeverij Balans/VU University Press, ISBN 978 94 638 2432 3, 304 pagina’s, € 26,95.

Recente columns

Eerstvolgende lezing

02 september 2026 - 07 oktober 2026
Cursus Evolutie van het menselijk lichaam

Elke woensdag in Gorlaeus gebouw, Science Park Leiden. Opgave via HOVO-Leiden, https://www.universiteitleiden.nl/hovo

 

Nico van Straalen

info@nicovanstraalen.nl