Zal ik een mooie gekleurde boerenzakdoek als bandana om mijn neus en mond knopen als ik straks weer het openbaar vervoer in ga? Als man van mijn leeftijd heb ik altijd een zakdoek bij me. Het is overal nuttig voor, niet alleen om je neus af te vegen maar ook om een paar druppels koffie weg te werken of de bougie van je brommer mee schoon te maken. Dat laatste […]

Omstreeks deze tijd, een jaar geleden, kreeg het virus mij te pakken. Ik bedoel dan niet het coronavirus maar het tekenencefalitisvirus dat ik opliep bij een excursie in het noordoosten van Polen. Ik weet niet zeker of het echt van een teek kwam, want ik heb geen teek gezien, wel een heleboel vreselijk agressieve steekmuggen. Ik had ongeveer 3 weken lichte griepachtige verschijnselen die later, toen ik al thuis was, […]

“Vertel eens iets leuks over virussen, altijd maar dat ellendige coronanieuws” zei iemand tegen mij. Valt er iets leuks te vertellen over virussen? Ja een heleboel. Ik moet eerst teruggaan naar de tijd dat mijn vader nog bloembollenkweker was, een puur Nederlands beroep. Tulpen! Ik heb er wat uurtjes in zoet gebracht. In het voorjaar begon het koppen. Tegenwoordig wordt dat machinaal gedaan maar toen ik jong was had je […]

De ophokrichtlijnen die opgelegd zijn door de virusepidemie doen een groot beroep op gezinnen die gedwongen thuis moeten blijven en de hele dag op elkaars lip zitten. Ik lees dat veel mensen het moeilijk vinden om met de situatie om te gaan. Misschien dat een blik op de natuur kan helpen? Hoe gaat de natuur om met concurrentie tussen soorten die elkaar in de weg zitten? Over de rol van […]

Hoe kan het dat een virus zoals SARS-CoV-2 (zo heet het coronavirus officieel) zo verwoestend werkt in de mens terwijl het dier waar het vandaan komt er geen last van heeft? Die vraag werd me gesteld als suggestie voor een column en het is een goede vraag. Wat we weten is dat het virus oorspronkelijk afkomstig is van een hoefijzerneus, een familie van vleermuizen die in Nederland niet voorkomt. Intussen […]

Hoe groot is onze virosfeer? Ik las een artikel van onderzoekers die vastgesteld hadden dat bij een flinke niesbui de kleine waterdruppeltjes wel zes meter ver kunnen komen. De Ruttenorm van 1,5 meter is dan niet voldoende. Hoe ver reikt de virosfeer om een persoon, d.w.z. de afstand waarop de aanwezigheid van een virus voor een ander persoon merkbaar is? We weten dat de virosfeer onderdeel is van de biosfeer, […]

Wij hebben veel aan virussen te danken. Dat zal u misschien een beetje vreemd voorkomen in deze tijd, maar in evolutionaire zin is het echt waar. Wij zouden niet geweest zijn zoals we nu zijn als er geen virussen geweest waren. Meestal wordt over evolutie verteld dat het in hele kleine stapjes gaat en miljoenen jaren duurt. Beetje bij beetje verandert een kenmerk van de ene generatie op de andere. […]

Verbondenheid is een sterkte, tenminste in de biologie. Iedereen kent het idee van een voedselpiramide. Algen wordt gegeten door kleine vissen, kleine vissen door grote vissen en grote vissen door aalscholvers. Maar het idee van een voedselpiramide is in de biologie alweer ouderwets. Men spreekt liever over een voedselweb. Grote vissen eten ook wel eens algen en een aalscholver eet wel eens een kleine vis. Als je alle soorten van […]

Hamsteren is wat hamsters doen maar er zijn heel veel dieren, allerlei knaagdieren en vogels, die een soortgelijke neiging hebben: een instinctieve dwang om voedsel te verzamelen en het ergens te verstoppen met als doel om slechte tijden te overleven. Het zal u niet verbazen dat evolutiebiologen dit fenomeen uitvoerig bestudeerd hebben want het is een dilemma, genaamd het dilemma van de eekhoorn. Een eekhoorn moet de winter overleven; hij […]

Bij mijn cursus voor HOVO-studenten deze week besprak ik de evolutie van samenwerking. Welke soorten samenwerking zien we in de natuur en kunnen we daarvan leren om samenwerkingsverbanden in de menselijke maatschappij soepel te laten lopen? Het HOVO-onderwijs is gericht op “ouderen” maar zeg het niet te hard want de meeste 50-plussers die in de zaal zitten zijn schrander genoeg om originele, ook vaak eigenwijze, maar soms ook wijze opmerkingen […]