Verbondenheid is een sterkte, tenminste in de biologie. Iedereen kent het idee van een voedselpiramide. Algen wordt gegeten door kleine vissen, kleine vissen door grote vissen en grote vissen door aalscholvers. Maar het idee van een voedselpiramide is in de biologie alweer ouderwets. Men spreekt liever over een voedselweb. Grote vissen eten ook wel eens algen en een aalscholver eet wel eens een kleine vis. Als je alle soorten van […]

Hamsteren is wat hamsters doen maar er zijn heel veel dieren, allerlei knaagdieren en vogels, die een soortgelijke neiging hebben: een instinctieve dwang om voedsel te verzamelen en het ergens te verstoppen met als doel om slechte tijden te overleven. Het zal u niet verbazen dat evolutiebiologen dit fenomeen uitvoerig bestudeerd hebben want het is een dilemma, genaamd het dilemma van de eekhoorn. Een eekhoorn moet de winter overleven; hij […]

Bij mijn cursus voor HOVO-studenten deze week besprak ik de evolutie van samenwerking. Welke soorten samenwerking zien we in de natuur en kunnen we daarvan leren om samenwerkingsverbanden in de menselijke maatschappij soepel te laten lopen? Het HOVO-onderwijs is gericht op “ouderen” maar zeg het niet te hard want de meeste 50-plussers die in de zaal zitten zijn schrander genoeg om originele, ook vaak eigenwijze, maar soms ook wijze opmerkingen […]

“Laat Freek het niet horen”, zei ik tegen de studenten, “maar ik ga jullie het uitleggen: een slang is een mutant”. Freek Vonk is sinds kort bijzonder hoogleraar Evolutionaire Biochemie aan de Vrije Universiteit. Het is een mooie positie want Freek is niet alleen een bekende Nederlander, maar ook een excellente onderzoeker die in toptijdschriften heeft gepubliceerd over de evolutie van gifklieren bij slangen. Maar mijn college voor de eerstejaars […]

Het leven is een continue strijd tegen de chaos. Er zijn van die weken waarin alles en iedereen tegen je lijkt te werken. Eerst kreeg ik een lekke band met mijn fiets in de stad, daarna ging de wasmachine kapot, toen deed mijn e-mail het niet meer en het dak begon gevaarlijk te rammelen in de storm. Als klap op de vuurpijl tornde ik een naadje los van de zakken […]

Toe maar, een hele nieuwe orde is tot Nederland toegetreden, de wandelende takken. Ik heb het dan over een orde van de insecten. Dat er af en toe een nieuwe soort gevonden wordt is niet zo raar. Dat gebeurt aan de lopende band eigenlijk, vooral doordat het steeds warmer wordt en soorten hun verspreidingsgebied naar het noorden uitbreiden. Maar een nieuw dier in Nederland dat tot een geslacht behoort dat […]

Het nieuws kwam nog net op tijd voor mijn cursus: in Afrikanen zit ook neanderthaler-DNA. Afgelopen week gaf ik een college over de evolutie van de mens waarin ik ook de kruisingen met neanderthalers besprak, maar drie dagen voor het college las ik een artikel in het tijdschrift Cell, waaruit blijkt dat de zaken toch weer anders liggen dan dat ik jaren verkondigd heb. Het is een dilemma: wil je […]

In mijn cursus over het ontstaan van het leven komt steevast de vraag naar voren of virussen ook bij het leven behoren. Om de een of andere reden gaat van virussen een enorme fascinatie uit. Studenten zijn als vanzelf gemotiveerd om alles over virussen te leren, terwijl fruitvliegen, klauwpadden en regenwormen die aantrekkingskracht niet hebben. Sommige levende wezens hebben dat, ze zijn uit zichzelf interessant en hoeven geen moeite te […]

Ik mocht vorige week een hele dag in de zandbak stoeien. Wat heb ik daar vroeger veel in gespeeld! Wij hadden achter het huis een grote met bakstenen gemetselde zandbak waar altijd kinderen in zaten. Grachten graven, een emmertje water erbij, taartjes bakken en die op de rand leggen, uren was je er mee bezig. En nu, vele jaren later, mocht ik het nog eens overdoen, binnen de muren van […]

We hadden een gast op mijn afdeling aan de VU, een kunstenaar. Hij had een prijs gewonnen om samen te werken met een stel “harde” wetenschappers en vanuit die samenwerking een kunstwerk te maken. Nu denkt u natuurlijk, kunst en wetenschap gaan niet samen want kunst is inspiratie en wetenschap is techniek. Maar ook in de kunst zit een ambachtelijk element en de wetenschap draait om inspiratie, dus zo raar […]