Hoe kan het dat een virus zoals SARS-CoV-2 (zo heet het coronavirus officieel) zo verwoestend werkt in de mens terwijl het dier waar het vandaan komt er geen last van heeft? Die vraag werd me gesteld als suggestie voor een column en het is een goede vraag. Wat we weten is dat het virus oorspronkelijk afkomstig is van een hoefijzerneus, een familie van vleermuizen die in Nederland niet voorkomt. Intussen […]

Hoe groot is onze virosfeer? Ik las een artikel van onderzoekers die vastgesteld hadden dat bij een flinke niesbui de kleine waterdruppeltjes wel zes meter ver kunnen komen. De Ruttenorm van 1,5 meter is dan niet voldoende. Hoe ver reikt de virosfeer om een persoon, d.w.z. de afstand waarop de aanwezigheid van een virus voor een ander persoon merkbaar is? We weten dat de virosfeer onderdeel is van de biosfeer, […]

Wij hebben veel aan virussen te danken. Dat zal u misschien een beetje vreemd voorkomen in deze tijd, maar in evolutionaire zin is het echt waar. Wij zouden niet geweest zijn zoals we nu zijn als er geen virussen geweest waren. Meestal wordt over evolutie verteld dat het in hele kleine stapjes gaat en miljoenen jaren duurt. Beetje bij beetje verandert een kenmerk van de ene generatie op de andere. […]

Verbondenheid is een sterkte, tenminste in de biologie. Iedereen kent het idee van een voedselpiramide. Algen wordt gegeten door kleine vissen, kleine vissen door grote vissen en grote vissen door aalscholvers. Maar het idee van een voedselpiramide is in de biologie alweer ouderwets. Men spreekt liever over een voedselweb. Grote vissen eten ook wel eens algen en een aalscholver eet wel eens een kleine vis. Als je alle soorten van […]

Hamsteren is wat hamsters doen maar er zijn heel veel dieren, allerlei knaagdieren en vogels, die een soortgelijke neiging hebben: een instinctieve dwang om voedsel te verzamelen en het ergens te verstoppen met als doel om slechte tijden te overleven. Het zal u niet verbazen dat evolutiebiologen dit fenomeen uitvoerig bestudeerd hebben want het is een dilemma, genaamd het dilemma van de eekhoorn. Een eekhoorn moet de winter overleven; hij […]

Bij mijn cursus voor HOVO-studenten deze week besprak ik de evolutie van samenwerking. Welke soorten samenwerking zien we in de natuur en kunnen we daarvan leren om samenwerkingsverbanden in de menselijke maatschappij soepel te laten lopen? Het HOVO-onderwijs is gericht op “ouderen” maar zeg het niet te hard want de meeste 50-plussers die in de zaal zitten zijn schrander genoeg om originele, ook vaak eigenwijze, maar soms ook wijze opmerkingen […]

“Laat Freek het niet horen”, zei ik tegen de studenten, “maar ik ga jullie het uitleggen: een slang is een mutant”. Freek Vonk is sinds kort bijzonder hoogleraar Evolutionaire Biochemie aan de Vrije Universiteit. Het is een mooie positie want Freek is niet alleen een bekende Nederlander, maar ook een excellente onderzoeker die in toptijdschriften heeft gepubliceerd over de evolutie van gifklieren bij slangen. Maar mijn college voor de eerstejaars […]

Het leven is een continue strijd tegen de chaos. Er zijn van die weken waarin alles en iedereen tegen je lijkt te werken. Eerst kreeg ik een lekke band met mijn fiets in de stad, daarna ging de wasmachine kapot, toen deed mijn e-mail het niet meer en het dak begon gevaarlijk te rammelen in de storm. Als klap op de vuurpijl tornde ik een naadje los van de zakken […]

Toe maar, een hele nieuwe orde is tot Nederland toegetreden, de wandelende takken. Ik heb het dan over een orde van de insecten. Dat er af en toe een nieuwe soort gevonden wordt is niet zo raar. Dat gebeurt aan de lopende band eigenlijk, vooral doordat het steeds warmer wordt en soorten hun verspreidingsgebied naar het noorden uitbreiden. Maar een nieuw dier in Nederland dat tot een geslacht behoort dat […]

Het nieuws kwam nog net op tijd voor mijn cursus: in Afrikanen zit ook neanderthaler-DNA. Afgelopen week gaf ik een college over de evolutie van de mens waarin ik ook de kruisingen met neanderthalers besprak, maar drie dagen voor het college las ik een artikel in het tijdschrift Cell, waaruit blijkt dat de zaken toch weer anders liggen dan dat ik jaren verkondigd heb. Het is een dilemma: wil je […]