Lezingen

Regelmatig geef ik publiekslezingen en congreslezingen over allerlei onderwerpen uit de evolutiebiologie, ecologie, bodembiologie en milieutoxicologie. Hier tref je een lijst aan van activiteiten, met waar mogelijk links naar de organiserende instantie of het programma.

Agenda


Geen lezingen in het vooruitzicht

Archief


11 november 2022

Moleculair geknutsel in de hersenen

Lezing op 36ste NIBI conferentie, Hotel Zuiderduin, Egmond aan Zee

De enorme toename van het hersenvolume van de mens is mogelijk gemaakt door een groot aantal mutaties in een instabiel gebied van chromosoom 1. Door lukrake kleine en grote veranderingen in het genetisch materiaal is de variatie ontstaan waarop natuurlijke sectie gewerkt heeft. Opvallend is dat veel chromosomale veranderingen in de lijn van de mensapen voortdurend in dezelfde richting doorgegaan zijn, wat indicatief is voor een continue sterke selectiedruk op grotere hersenen. De genetische veranderingen die ten grondslag liggen aan de hersenvergroting vormen een schoolvoorbeeld van evolutie door mutatie en selectie.

06 oktober 2022

Evolutionaire anatomie van het menselijk lichaam

Lezing voor Betapartners, Vrije Universiteit Amsterdam

Het menselijk lichaam is het resultaat van een lang evolutionair proces waarbij voortdurend de ontwikkeling van bevruchte eicel naar volwassen individu is bijgesteld. Daarbij zijn sommige onderdelen afgedankt of verloren gegaan, terwijl andere organen een nieuwe functie hebben gekregen. Tijdens de vroege ontwikkeling wordt soms gebruik gemaakt van voorouderlijke functies die in het volwassen lichaam niet meer bestaan. Deze evolutionaire geschiedenis is nog op talloze punten te zien in de embryologie en de anatomie. Zo is de studie van de humane anatomie tegelijkertijd een studie in de evolutionaire ontwikkelingsbiologie.

27 juni 2022

The soil as an evolutionary transition zone

Lecture at the NLSEB PhD/Postdoc meeting, Akoesticum, Ede

22 april 2022

Evolutie van de loop

Lezing voor Club van 100, Atletiekvereniging Edam-Volendam

Rechtop lopen is wat de mens als eerste onderscheidt van de mensapen. De tweebenige voortbeweging is al 6,5 miljoen jaar geleden ontstaan maar in de loop van de tijd steeds meer verfijnd. Ons lichaam is op talloze punten aangepast, maar ook op veel punten niet. Wat is de evolutionaire winst- en verliesrekening waar de hardloper rekening mee moet houden?

https://www.avedam.nl/index.php?page=algemeen&cat=cv100

22 maart 2022

Evolutie door catastrofes?

Lezing in de Zinspiratie-serie van de Centrale Commissie Interkerkelijk Vormingswerk (CCIV), Naarden-Bussum

Nico van Straalen: Evolutie door catastrofes ?

 

De evolutie van het leven wordt niet alleen gekenmerkt door stapsgewijze vooruitgang maar ook door catastrofes. De Fransman Georges Cuvier, de grondlegger van de moderne paleontologie, benadrukte in zijn “Discours sur les révolutions de la surface du globe” uit 1830 dat de aarde levensvormen heeft gekend die nu niet meer bestaan en door enorme catastrofes uitgestorven zijn. De organismen zelf zouden onveranderlijk zijn.

Deze visie paste bij het Bijbelse verhaal van de zondvloed. Cuvier kwam in conflict met zijn collega Jean-Baptiste de Lamarck die stelde dat soorten wel veranderen, doordat ze zich aanpassen aan het milieu en die aanpassingen doorgeven aan hun nakomelingen. Darwin formuleerde in 1859 de moderne versie van de evolutietheorie door natuurlijke selectie.

Door het succes van het Darwinisme lijkt de catastrofetheorie van Cuvier nu vergeten, maar paleontologen als S.J. Gould hebben elementen daarvan overgenomen en geïncorporeerd in het concept “gepunctueerde equilibria”.

De lezing is een reis langs enkele grote namen in de ontwikkeling van de evolutietheorie onder het thema “catastrofe of aanpassing”. En is de catastrofetheorie ook van toepassing op de evolutie van de mens?

13 augustus 2021

The unity of soil health, ecosystem health and human health

International webinar for UNIKA Soegijapranata, Semarang, Indonesia

03 mei 2021 - 06 mei 2021

Lecture at SETAC Europe Annual Meeting 2021

A simple integrated exposure – effect criterion for use in chemical risk assessment

Lecture on behalf of the Association of Retired Environmental Scientists (ARES, Odijk). The conference is completely online and lectures can be viewed by participants over the internet at designated times per session.

Abstract:

The environmental risk assessment of new chemicals conducted under the REACH framework and elsewhere requires input of two types of criteria: an estimate of the expected concentration in environmental compartments (PEC) and the expected threshold level for ecological effects (NEC). The risk is then estimated from PEC/NEC. However, both PEC and NEC come with considerable uncertainties, i.e. they are stochastic variables and follow a probability density distribution. Rather than comparing the mean PEC with the mean NEC, one would like to take the variation in both criteria into account. This can be done by considering the convolution integral of the PEC and the NEC distribution. There is a straightforward formula for this, which was derived before by Aldenberg et al. (2002). This has now been implemented in the SIMPLEBOX framework in the module SimpleBoxTreat4SOLUTIONS and is suggested for consideration in the EUSESvs2 and EUSESvs3 risk assessment packages. In the SOLUTIONS project we have made sample calculations derived from distributions of possible exposure concentrations in EU water as well as data on distributions of EC50 values for aquatic organisms, for the same chemicals. The convolution integral, which we call “toxic pressure” (TP) is estimated for a large number of chemicals. We propose a cut-off value of 10–6 as a negligible risk threshold. Our new method avoids the disputable properties of the commonly used risk quotient and includes the variation and uncertainty in both exposure and effect assessment. The method is proposed for inclusion in the REACH framework.

17 april 2020

De evolutie van de loop

Lezing Club van 100, Atletiekvereniging Edam

05 maart 2020

Het microbioom in de evolutie van de dieren

Lezing voor HOVO, Leiden

15 januari 2020

Samenwerking – waarom zouden we? Een evolutionair perspectief

Lezing voor de Koninklijke Groote Industrieele Club, Dam 27, Amsterdam

Samenwerking omvat vaak het toegeven aan een ander zonder direct eigen gewin. Veel mensen denken dit in strijd is met het principe van Charles Darwin, omdat natuurlijke selectie alleen eigenschappen zou bevorderen die leiden tot een maximale winst voor het individu. Toch zijn er ook voor samenwerking goede verklaringen te geven die passen binnen de moderne evolutietheorie: wederkerig altruïsme, verwantenselectie en sterke wederkerigheid.

13 oktober 2019

Leeft het?

SORRY, DEZE BIJEENKOMST IS AFGELAST

Lezing bij Lustwarande, openluchttentoonstelling voor hedendaagse kunst, 13 oktober, Faculty Club, Tilburg

De vraag wat leven is houdt biologen al bezig zolang ze leven. Schrödinger schreef zijn beroemde boekje “What is Life?“ in 1944 en die vraag heeft velen geïnspireerd: er zijn intussen minstens 100 verschillende definities van het leven. Is het informatie, is het DNA, is het stofwisseling of voortplanting? De vraag wordt vooral gesteld in het kader naar de zoektocht naar buitenaards leven. Als we een sonde het heelal in sturen en die ziet iets, of als we radiosignalen ontvangen die misschien iets betekenen, hoe stellen we dan vast dat het om leven gaat? Een standpunt dat ik zelf onderschrijf is dat een definitie van het leven juist onwenselijk is bij zo’n zoektocht. Als je het leven vastpint op bepaalde kenmerken loop je grote kans om leven dat je niet kent niet te herkennen. Kunnen kunstenaars helpen met ons te ontdoen van al te nauwe definities? Op die vraag wil ik reflecteren aan de hand van de sculpturen van Isabelle Andriessen.

10 oktober 2019

Dilemmas in the assessment of gene-edited crops

Lecture at COGEM symposium Gene-edited Crops,

https://www.cogemsymposium.nl/en/home

The revolutionary innovations in plant biotechnology since 2005 have created prospects for genetically engineered crops that are essentially different from plants bred through traditional genetic modification. The risks for human health and the environment for crops obtained through new plant breeding techniques, are, however, still evaluated under regulations that were developed in the days of classical, vector-based plant breeding. This creates a tension between ongoing scientific developments and regulatory frameworks that is not sustainable in the long term. The Netherlands Commission on Genetic Modification (COGEM) has addressed this tension in its “Trend Analysis Biotechnology” of 2016. In addition COGEM has advised the Ministry to consider gene-editing as a form of directed mutagenesis, to evaluate a gene-edited crop on the basis of its genetic and phenotypic properties (rather than on how it was made), and to consider the natural range of variation within a sexually compatible group of plants as a basis for evaluating the “foreignness” of new genetic elements. In the coming years, the challenge will be how to strike a reasonable balance between new scientific insights and regulatory precaution while maintaining the trust of the general public.

 

16 januari 2019

Het microbioom in de evolutie van de dieren

Clubcollege bij KIGC, Amsterdam

30 november 2018

Brains, Buildings and Business

CLUE+ symposium, Vrije Universiteit

24 november 2018

The circle of life

Lezing bij de reünie van Gyrinus natans, 13e lustrum

23 november 2018

De boer en de dominee

Petros Bergalezing, over de relatie tussen religie en evolutie. Plaats: Nicolaaskerk Edam, Voorhaven 124

13 november 2018

Onze relatie met de neanderthaler – Lezing voor Natuurkundig Genootschap Wessels Knoops

Neanderthalers worden vaak afgebeeld als woestelingen, maar ze waren goed aangepast aan hun omgeving, hebben de beheersing van het vuur uitgevonden en hadden een eigen kenmerkende cultuur van stenen werktuigen. Toch waren ze cognitief de mindere van de mens. Neanderthalers hebben gedeeltelijk samengeleefd met de mens en die samenleving is gepaard gegaan met kruisingen, blijkt uit de analyse van oud DNA. Wat hebben wij daarvan overgehouden en hoe heeft dat ons menszijn veranderd? Hotel Haarhuis, Arnhem, http://www.wesselknoops.nl.

25 oktober 2018

Keynote lecture, International Conference of Ecological Sciences, Rennes

International Conference of Ecological Sciences, sfécologie 2018, Rennes

29 mei 2018

Wetenschapsdebat De Maakbare Mens

Paneldiscussie onder leiding van Hedwig van Driel in het kader van de Stripdagen Haarlem

Over 200 jaar Frankenstein en de moderne biotechnologie

Doelenzaal van Bibliotheek Zuid-Kennemerland, Haarlem

15 mei 2018

“Van Eva’s appel naar oranje petunia’s. Wat heeft de mens met de planten gedaan?”

Lezing voor Het Nut i.s.m. Tuindersvereniging Edam, De Zwaan, Edam

01 mei 2018

“Microbiële interacties als drijvende kracht achter de ecologie en evolutie van dieren”

Lezing voor het Gezelschap Senioren VU (GSVU), 14:00 – 15:00 uur in het Hoofdgebouw VU, De Boelelaan 1105, zaal 2A24

24 februari 2018

Keynote lecture

Keynote lecture at the 14th International Conference of the Egyptian Society of Experimental Biology, Cairo, Egypt

17 februari 2018

10 november 2017

Afscheidscollege Vrije Universiteit

07 november 2017

Natuurwetenschappelijk gezelschap Wageningen

Natuurwetenschappelijk gezelschap Wageningen

20 september 2017

HRM policy and the strive for scientific excellence

– Lecture at a meeting with Danish CEOs, Vrije Universiteit Amsterdam

23 augustus 2017

Evolueren wij nog?

– Publiekslezing op Noorderzonfestival, Groningen

25 juni 2017

Eugene Dubois-lezing

Eugene Dubois-lezing
Eijsden

08 juni 2017

How to publish a world-class paper. A reviewer’s perspective

– Lecture at UB Seminar, Vrije Universiteit Amsterdam

24 mei 2017

Big History

Big History

20 augustus 2012

Lowlands

Nieuw: Encyclopedie van de evolutiebiologie


Bestel nu op https://shop.ensie.nl.

Recente columns


Eerstvolgende lezing


Geen lezingen in het vooruitzicht

Nico van Straalen


info@nicovanstraalen.nl